Historia kultu Najświętszej Maryi Panny Śnieżnej

 Historia kultu Najświętszej Maryi Panny Śnieżnej

to jedna z najstarszych tradycji maryjnych Kościoła. Jej korzenie sięgają Rzymu z IV wieku i łączą cudowny znak ze śniegiem, dogmat o Bożym Macierzyństwie i najsłynniejszą ikonę Maryi na Zachodzie.

1. Rzymska legenda - cud ze śniegiem

Tradycja mówi, że w 352 roku za pontyfikatu papieża Liberiusza (352-366) żył w Rzymie bezdzietny patrycjusz Jan z żoną. Postanowili uczynić Matkę Bożą spadkobierczynią swego majątku i modlili się o znak, jak go spożytkować.  

Tej samej nocy - z 4 na 5 sierpnia, w samym środku rzymskich upałów - Matka Boża objawiła się we śnie zarówno małżonkom, jak i papieżowi Liberiuszowi, mówiąc, że kościół ma stanąć tam, gdzie spadnie śnieg. Rano część Wzgórza Eskwilińskiego była pokryta śniegiem. Papież w uroczystej procesji udał się na wzgórze i wytyczył obrys przyszłej bazyliki.  

Na pamiątkę cudu wzniesiono najpierw tzw. Bazylikę Liberiusza - "Najświętszej Maryi Panny Śnieżnej".

2. Od Bazyliki Śnieżnej do Santa Maria Maggiore

Kilka dekad później, po Soborze w Efezie w 431 roku, który ogłosił dogmat o Bożym Macierzyństwie Maryi - Theotokos, papież Sykstus III postanowił gruntownie przebudować świątynię jako wotum dziękczynne za ten dogmat.  

Zmieniono wtedy jej wezwanie na Santa Maria Maggiore - Matki Bożej Większej, jako pierwszej i największej bazyliki maryjnej Rzymu i jednej z czterech bazylik większych. Nawiązanie do pierwotnego kultu przetrwało w nazwie "Maria Śnieżna" - chciano sięgnąć do pierwotnego kultu maryjnego w Rzymie.  

Do dziś 5 sierpnia w bazylice obchodzi się rocznicę konsekracji. Podczas uroczystości z kopuły Kaplicy Borghese zrzucane są płatki białych róż, symbolizujące śnieg i wyproszone łaski.  

3. Cudowny obraz - Salus Populi Romani

W bazylice czczony jest obraz Salus Populi Romani - Ocalenie Ludu Rzymskiego.  

To najczęściej kopiowany wizerunek Maryi na świecie. Ikona typu Hodegetria - Wskazująca Drogę, pochodzi z VI wieku. Przedstawia Maryję z Dzieciątkiem na lewym ramieniu. Maryja ma pierścień, naszyjnik z krzyżem i chustkę w dłoni - stąd przekonanie, że ociera ludzkie łzy, dlatego nazywano Ją też Matką Pocieszenia. Dzieciątko trzyma księgę Ewangelii.  

Wizerunek otoczono kultem jako cudowny. Rzymianie nosili go w procesjach w czasie klęsk - zarazy za Grzegorza Wielkiego, bitwy pod Lepanto w 1571 roku, kiedy niesiono go w procesji różańcowej z Piusem V na czele. Obraz koronowali papieże Klemens VIII, Grzegorz XVI i Pius XII, a Jan Paweł II polecił, by zawsze paliła się przed nim lampka oliwna. Modlił się przed nim często św. Stanisław Kostka.  

Według legend ikonę miał namalować św. Łukasz Ewangelista, przywieźć do Rzymu św. Helena, a krzyżowcy uratować z Konstantynopola.  

4. Rozwój kultu w Kościele

Początkowo kult miał charakter lokalny, rzymski. Od XIV wieku objął inne kościoły Rzymu, a od 1568 roku, za sprawą papieża Piusa V, który wpisał święto do kalendarza powszechnego, stał się świętem całego Kościoła. Mimo że Benedykt XIV chciał znieść wspomnienie, przetrwało do dziś.  

Wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 5 sierpnia.

Matka Boża Śnieżna jest uważana za patronkę kobiet oczekujących potomstwa, osób z chorobami oczu, a także turystów i sportowców górskich.  

5. Kult w Polsce - "Rodzima Śnieżna Madonna"

W Polsce kult rozpowszechnił się w XV wieku, a prawdziwą popularność zyskał od 1600 roku za sprawą jezuitów. To generał zakonu św. Franciszek Borgiasz jako pierwszy prosił papieża o pozwolenie na umieszczanie kopii rzymskiego wizerunku w domach jezuickich. Kopie umieszczano często w kaplicach bractw różańcowych, dlatego nazywano je też obrazami Matki Bożej Różańcowej.  

Dziś w Polsce jest kilkadziesiąt świątyń i sanktuariów pod wezwaniem Matki Bożej Śnieżnej, a kilkanaście wizerunków zostało ukoronowanych koronami papieskimi - m.in. w Poznaniu, Golinie, Lewiczynie, Przasnyszu, Stoczku Klasztornym, Krypnie.  

Najważniejsze ośrodki:

- Kraków - u Dominikanów: Kopia Salus Populi Romani, której przypisywano zwycięstwo pod Chocimiem. Miała być darem matki dla św. Stanisława Kostki.  

- Góra Igliczna - Sanktuarium Maria Śnieżna koło Międzygórza: Najsłynniejsze polskie sanktuarium górskie. Kult nawiązuje wprost do Santa Maria Maggiore i legendy o śniegu z 352 roku. Figura Matki Bożej z 1750 roku, przywieziona z Mariazell, została w 1983 roku ukoronowana przez Jana Pawła II na wrocławskich Partynicach. Pierwsze cudowne uzdrowienie - przywrócenie wzroku dziecku z Siennej - zanotowano już w 1777 roku.  

- Lwów, Przeworsk, Zielenice, Pińczów: Wizerunek z Pińczowa - Matka Boża Mirowska - oraz obraz z kościoła jezuickiego we Lwowie, przed którym po raz pierwszy w Litanii Loretańskiej użyto wezwania "Królowo Polski, módl się za nami".  

W ten sposób historia, która zaczęła się od płatu śniegu na gorącym rzymskim wzgórzu, stała się jednym z najbardziej uniwersalnych znaków opieki Maryi - białego, czystego znaku, który w środku lata mówi o tym, co niemożliwe staje się możliwe.