Żywot Św. Józefa Kalasantego, Kapłana - Założyciela Pijarów

 Żywot Św. Józefa Kalasantego, Kapłana - Założyciela Pijarów

Józef od Matki Bożej - Josephus a Matre Dei

1. Młodość w Hiszpanii

Urodził się 11 września 1556 roku, według niektórych źródeł w 1557, w zamku Calasanz koło Peralta de la Sal w Aragonii, jako najmłodszy z pięciorga dzieci w szlacheckiej rodzinie Piotra Calasanz i Marii Gaston.  

Rodzice dali mu staranne wychowanie. Uczył się najpierw u trynitarzy w Estadilla, a potem studiował prawo i filozofię na Uniwersytecie w Lleidzie, kontynuował w Walencji i Alcala de Henares. Był zdolny, ambitny, przeznaczono mu wielką karierę kościelną i świecką.

Przyjął święcenia mniejsze 17 grudnia 1582 roku, a kapłańskie rok później - 17 grudnia 1583 roku. Został sekretarzem i wikariuszem generalnym biskupa w Urgel, potem w Lleida. Miał przed sobą biskupstwo, majątek, zaszczyty. A jednak w głębi czuł pustkę.  

W 1592 roku, mając 35 lat, opuścił wszystko i wyruszył do Rzymu, oficjalnie by zrobić karierę przy Kurii. Miał zostać teologiem kardynała Colonna.

2. Przełom na Zatybrzu

Rzym końca XVI wieku był miastem kontrastów - przepych pałaców i nędza Zatybrza. Tam, w najbiedniejszej dzielnicy, Józef zobaczył gromady dzieci - brudnych, głodnych, bez szkoły, bez przyszłości. Błąkały się bez opieki, skazane na margines.

To był moment jego nawrócenia. Zrozumiał, że Bóg go wzywa nie do kariery, ale do dzieci. Wstąpił do Bractwa Doktryny Chrześcijańskiej i zaczął uczyć katechizmu.

W 1597 roku, w maleńkiej zakrystii kościoła św. Doroty na Zatybrzu, otworzył pierwszą w Europie bezpłatną szkołę publiczną. Nazwał ją Scholae Piae - Szkoły Pobożne.  

Rewolucja polegała na tym, że:

• była dla wszystkich - zarówno dla biednych, jak i bogatych, • była bezpłatna, • uczyła nie tylko modlitwy, ale czytania, pisania, liczenia, łaciny. 

Zbierał jałmużnę, chodził po pałacach prosząc o grosz dla swoich uczniów. Rzymianie śmiali się z niego: "Po co uczyć nędzarzy? Mają służyć, nie myśleć".

3. Założyciel Zakonu

Wokół Józefa zgromadzili się kapłani, którzy chcieli żyć tak jak on. W 1617 roku założył Zgromadzenie Pawłowe Ubogich Matki Bożej od Szkół Pobożnych. W 1621 papież Grzegorz XV podniósł je do rangi zakonu o ślubach uroczystych. Tak narodzili się Pijarzy - Ordo Clericorum Regularium Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum.  

Józef został pierwszym generałem. Do trzech tradycyjnych ślubów - ubóstwa, czystości i posłuszeństwa - dodał czwarty: ślub poświęcenia się nauczaniu dzieci, zwłaszcza ubogich. Dla niego nauczyciel miał być świętym i profesjonalistą jednocześnie.  

Dzieło rosło błyskawicznie. Szkoły powstawały w całej Italii, na Sycylii, w Hiszpanii, a w 1642 roku pierwsze w Polsce.

Józef stworzył system całkowicie nowatorski:

Zakazał kar cielesnych, mówiąc, że uczeń ma swoją godność. Nauczyciel ma zdobywać sercem i cierpliwością, a nie przymusem. Wprowadził podział na 8 klas i 4 etapy - od klasy psałterza, gdzie uczono liter, po klasy gramatyki dla przyszłych studentów.  

Uważany jest dziś za twórcę szkoły powszechnej we współczesnym rozumieniu.  

4. Krzyż i śmierć

Ostatnie lata były dla niego Golgotą. W zakonie doszło do konfliktów, oskarżeń, intryg. W 1642 roku Józef poparł odkrycia Galileusza, co ściągnęło na zakon niechęć Inkwizycji. Jeden z jego najbliższych współpracowników okazał się zdrajcą.

W 1646 roku, w wyniku tajemniczej wizytacji apostolskiej, papież Innocenty X rozwiązał zakon, sprowadzając go do rangi kongregacji bez ślubów. 90-letni Józef został pozbawiony władzy, upokorzony, odizolowany.  

Przyjął to wszystko z niezwykłą pokorą. Mówił: "Pan dał, Pan wziął".

Zmarł w Rzymie 25 sierpnia 1648 roku, w wieku 91 lat, w domu przy San Pantaleo, który do dziś jest sercem pijarów. Osiem lat po jego śmierci zakon odrodził się na nowo.  

5. Chwała ołtarzy

Beatyfikował go Benedykt XIV 18 sierpnia 1748 roku, a kanonizował Klemens XIII 16 lipca 1767 roku.  

W 300. rocznicę śmierci, w 1948 roku, Pius XII ogłosił go patronem wszystkich katolickich szkół podstawowych i powszechnych. Jego wspomnienie liturgiczne obchodzimy 25 sierpnia.  

Jego atrybuty to lilia, księga i pióro pisarskie.

Wiedza zdobi zakonnika, ale cnota go koronuje.

Nie potrafi zobaczyć Chrystusa, kto nie potrafi cierpieć dla Chrystusa. - mawiał.

Św. Józef Kalasancjusz pokazał światu, że edukacja nie jest przywilejem, ale prawem każdego dziecka.