Żywot Św. Piusa X, papieża

 Żywot Św. Piusa X, papieża

257. Papież Kościoła Katolickiego, Papież Eucharystii, Reformator

Imię świeckie: Giuseppe Melchiorre Sarto

Urodzony: 2 czerwca 1835, Riese k. Treviso

Pontyfikat: 4 sierpnia 1903 - 20 sierpnia 1914

Zmarł: 20 sierpnia 1914 w Pałacu Apostolskim w Rzymie

Wspomnienie: 21 sierpnia

Beatyfikacja: 3 czerwca 1951, Kanonizacja: 29 maja 1954 przez Piusa XII - pierwszy papież kanonizowany od czasów Piusa V w XVI wieku.

Zawołanie: Instaurare omnia in Christo - Odnowić wszystko w Chrystusie  

 1. Dziecko listonosza z Riese

Urodził się w biednej, ale głęboko religijnej rodzinie w Riese, wówczas pod panowaniem austriackim. Był drugim z dziesięciorga dzieci Giovanniego Battisty Sarto, listonosza i woźnego gminnego, i Margherity Sanson.

Rodzina nie miała pieniędzy, ale miała ambicję. Młody Bepi codziennie szedł boso 6 km do gimnazjum w Castelfranco Veneto, niosąc buty na ramieniu, by ich nie zniszczyć. Proboszcz don Tito Fusarini dostrzegł jego zdolności i wyjednał mu stypendium do Seminarium w Padwie.

Tam wyróżniał się niezwykłą pamięcią, umiłowaniem św. Tomasza z Akwinu i prawa kanonicznego, ale przede wszystkim pokorą. Koledzy wspominali, że nigdy nie wstydził się swojego chłopskiego pochodzenia.

2. Proboszcz i biskup ludu

Kapłan: Święcenia kapłańskie przyjął 18 września 1858 roku. Przez 9 lat był wikariuszem w Tombolo - uczył dzieci katechizmu, odwiedzał chorych, grał z młodzieżą na akordeonie.

Jako proboszcz w Salzano zasłynął tym, że cały dochód parafialny rozdawał ubogim. Kiedy siostra pytała go, gdzie są pieniądze na życie, odpowiadał: "Ubodzy będą o nas pamiętać".

Jego talent administracyjny dostrzegli przełożeni. Został kanonikiem w Treviso, rektorem seminarium i kanclerzem kurii.

Biskup Mantui (1884): Mianowany biskupem w diecezji zrujnowanej duchowo i materialnie po zjednoczeniu Włoch. Zastał puste seminarium. W ciągu kilku lat odbudował je, sam wykładał teologię dogmatyczną i wprowadził zasadę: kleryk ma być święty, uczony i... ubogi.

Patriarcha Wenecji (1893): Trzy dni po nominacji kardynalskiej, Leon XIII mianował go patriarchą Wenecji. Rząd włoski, skonfliktowany z Kościołem, przez 18 miesięcy blokował mu wjazd do miasta, bo nie uznał nominacji papieskiej. Sarto czekał pokornie. W Wenecji stał się "patriarchą gondolierów" - dostępny dla wszystkich, walczący z laicyzacją szkół i socjalizmem.  

3. Konklawe i veto cesarza

Po śmierci Leona XIII w 1903 roku Sarto pojechał na konklawe jako jeden z najmniej znanych kardynałów. Był uważany za zbyt "prowincjonalnego" i konserwatywnego.

Na konklawe doszło do dramatycznego momentu: kardynał Jan Puzyna z Krakowa, w imieniu cesarza Austrii Franciszka Józefa I, zgłosił ius exclusivae - cesarskie weto przeciwko kardynałowi Rampolli, faworytowi do tiary. Weto wywołało oburzenie.

Po zablokowaniu Rampolli głosy zwróciły się ku Sarto. Zapłakał i błagał, by go nie wybierano, mówiąc: "Jestem niegodny, jestem biednym wiejskim proboszczem". Wybrano go 4 sierpnia 1903 roku jako Piusa X.

Jego pierwszą decyzją jako papieża było zniesienie na zawsze prawa weta świeckich monarchów wobec wyboru papieża - konstytucją Commissum Nobis.

4. Pontyfikat - Odnowić wszystko w Chrystusie

Pius X nie był dyplomatą jak Leon XIII, był duszpasterzem na Tronie Piotrowym. Uważał, że Kościół odrodzi się nie przez układy z rządami, ale przez świętość wnętrza.

Najważniejsze dzieła:

a) Papież Eucharystii: Do jego czasów do Komunii Świętej przystępowano rzadko, a dzieci dopiero w wieku 14-15 lat. Dekretami Sacra Tridentina Synodus (1905) i Quam singulari (1910) wezwał do częstej, nawet codziennej Komunii i pozwolił dzieciom przystępować do niej już w wieku 7 lat, gdy tylko odróżniają Chleb Eucharystyczny od zwykłego. Dlatego nazywany jest Papieżem Dzieci.

b) Papież Katechizmu: Widząc ignorancję religijną, kazał opracować prosty katechizm dla całego Kościoła. Jego Katechizm Piusa X przez dziesięciolecia uczył wiary miliony Włochów i jest do dziś wzorem jasności.

c) Reforma liturgii i muzyki: Encykliką Tra le sollecitudini (1903) przywrócił chorał gregoriański i polifonię Palestriny, usuwając z kościołów teatralną muzykę operową. Zreformował Brewiarz, by księża mogli się więcej modlić, a nie tylko recytować psalmy.

d) Kodyfikacja prawa: Po raz pierwszy w historii polecił zebrać całe rozproszone prawo kanoniczne w jeden Kodeks. Prace ukończono już po jego śmierci - Kodeks z 1917 roku to jego dzieło.

e) Walka z modernizmem: Najbardziej kontrowersyjna część jego pontyfikatu. Gdy we Francji i w Niemczech pojawił się prąd modernizmu - próbujący pogodzić dogmaty z racjonalizmem i negujący nadprzyrodzoność - Pius X uznał go za "zbiór wszystkich herezji". Dekretem Lamentabili i encykliką Pascendi Dominici gregis (1907) potępił go i nakazał usuwanie modernistycznych profesorów z seminariów. Dla jednych był za surowy, dla innych - ocalił czystość wiary.  

Był też nieugięty wobec laicyzmu. Gdy Francja w 1905 r. wprowadziła rozdział Kościoła od państwa i konfiskatę majątków, nie zgodził się na kompromis, choć kosztowało to Kościół francuski wszystko.

Prywatnie pozostał ubogi. Nosił wytartą sutannę, sam cerował skarpety. Gdy siostry przyjechały do Watykanu prowadzić mu dom, kazał im żyć tak samo skromnie jak w Riese. Mówił: "Urodziłem się ubogi, żyłem ubogi, chcę umrzeć ubogi". Przyjmował każdego - szwajcarzy musieli wpuszczać biedaków bez kolejki.

5. Śmierć

Latem 1914 roku, gdy wybuchła I Wojna Światowa, Pius X załamał się. Próbował mediacji, apelował do władców Europy, ale nikt go nie słuchał. Mówił: "To będzie ostatnia wojna".

Zmarł 20 sierpnia 1914 roku, podobno z żalu i zapalenia oskrzeli, zaledwie kilka tygodni po rozpoczęciu wojny. Jego ostatnie słowa to: Instaurare omnia in Christo.  

Został pochowany w Bazylice św. Piotra, w prostej trumnie, tak jak chciał.

Kościół wspomina go jako papieża o sercu proboszcza, który pokazał, że największą reformą Kościoła jest świętość kapłana i dostęp każdego dziecka do Eucharystii.